اسامى و سبب نزول آن بىخبر نبودى اوّلا اصل درين باب آنست كه اعتقاد بدل و نيّت و علم تعلّق دارد نه باسم ، و باجراء الفاظ كفر و ايمان ثابت نباشد و آخر خوانده باشد و ديده و شنيده از تواريخ و انساب عرب كه بهرى از قبايل را بنى كلاب ، و بنى كليب و بنى نمير « 1 » و بنى ضبّه و امثال اين خوانند كه اسماء مذمّت و منقصت است و نگويد تا عاقلان فرزندان خود را كلب و كليب و نمير و ضبّه چگونه نهند ؟ پس معلوم شد كه ايشان در اختيار اسامى تبع « 2 » وضع و فال بوده‌اند و نه به اعتقاد نهاده باشند اينجا نيز در اجراء نام اصنام اجداد مصطفى تبع وضع و فال بوده باشند نه تبع اعتقاد ، تا نيك فهم كند . اما آنچه ايشان اختيار اين اسامى كردند سبب آن بود كه فراعنه و طغاة روزگار ايشان در كتب مىخواندند كه نورى در پشت اين قبيله است كه بوجود و ظهور او اديان و ملل مبدّل شود ، و كيشها باطل گردد ، و كتب و شرايع منسوخ شود ، و بت و بت‌پرستى زايل شود ، طلب مىكردند كه قمع و قلع « 3 » آن نور كنند بزرگان اجداد مصطفى اين اسامى مضاف ببتان اختيار مىكردند تا بدان شبهت آن نور منقطع نشود ؟ و اين معنى أظهر من الشّمس است . و نيز آنكه ايشان علما و فضلا بودند دانستند كه اسم غير مسمّى است كه هفت روز و نيم است كه اين مذهب نهاده‌اند كه : اسم عين « 4 » مسمّى است ، پس باجراء اسامى هيچ لازم نيايد و كفر و ايمان مكتسب بنده است و به اختيار وى است تا آن شبهت زائل شود . و اما آنچه خزيمه هبل ساخت عجب است كه در تواريخ بنديده است كه خزيمه

--> ( 1 ) - در قاموس گفته : « نمير بن عامر كزبير ابو قبيلة » و در منتهى الأرب گفته : « نمير بن عامر كزبير پدر قبيله‌ايست از قيس » و ابن عنبه در فصول فخريه گفته ( ص 66 نسخهء چاپى ) : « و از بنى نمير أبو حية الشاعر و عبيد بن حصين الراعى الشاعر از بزرگان بنى نمير بود ، و از ايشان آل وثاب كه ملوك حران بودند » . ( 2 ) - در منتهى الارب گفته : « تبع محركة پىرو و پىروان ، واحد و جمع در وى يكسان است قال اللّه تعالى : إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعاً ، أتباع جمع » . ( 3 ) - ح : « قلع و قمع » . ( 4 ) - نسخ : « غير » و قياسا تصحيح شد ، و تحقيق اينكه آيا اسم غيرمسمى است و يا عين مسمى در تعليقهء 8 گذشت ( ص 23 - 29 مجلد تعليقات ) .